Dáiddačájáhus Sámedikkis: “JOHKA JOĐIHA MIN”

Sámi Dáiddamagasiidna hálddaša ovtta stuorámus sámi dáidda- ja duodječoakkáldagain, man váldoruhtadeaddjin lea Sámediggi. Sámediggi doarju maiddái min barggu go gaskkusta sámi dáidaga báikkálaččat, riikkas ja riikkaidgaskasaččat. Oassin min servodatdoaimmas lea dahkat čoakkáldaga olámuddui ja danin ovdanbuktit jeavddalaččat čoakkáldaga dáidagiid Sámedikkis njealji molsašuddi čájáhusas jagis. Juohke čájáhus ceggejuvvo ovdal Sámedikki dievasčoahkkinčoagganeami ja nu láhččojuvvo ođđa čájáhus juohke dievasčoahkkimii. Vuolábealde gávnnat kuráhtorčállosa gullevaš Sámi Dáiddamagasiinna áigeguovdilis čájáhussii Sámedikkis Kárášjogas.

Johka jođiha min

Dát válljejuvvon dáidagat Sámi Dáiddamagasiinnas – RiddoDuottarMuseain čalmmustahttet iešguđetlágan dáiddalaš geahčastaga jogaide ja eanuide. Sámis addet jogat ja eanut resurssaid, hábmejit geainnuid báikegottiid gaskkas ja leat maiddái rádjin báikkiid gaskkas. Dáiddárat čájáhusas suokkardallet iešguđetlágan oktavuođaid gaskal sápmelaččaid ja johkavuogádagaid, ja govvidit eamiálbmotservodagaid dehálaš rolla iežaset birrasiid hálddašeaddjin.

Iver Jåks ja Gjert Rognli hábmeba mielaidgeassi dáidagiid mat gaskkustit dovddu go giđđat suddan ođasmahttá jogaid ja eanuid golgama ja váikkuha olbmo leahkimii eanadagas. Per Andersena, Petteri Laiti, Jørn M. Rivojen Langsetha, Gerd Loråsa ja Britta Marakatt-Labba dáidagat ovdanbuktet imaštallamiin movt min oktavuohta čáziin rievdá áiggiin, mas boađusin leat hutkás heiveheamit sihke reaidduin ja sosiála fierpmádagain.  Nils Nilsson Skuma, Jon Ole Andersena, Johan Rista ja Monica L. Edmondsona dáidagat geahčadit movt boazovázzit vuhtiiváldet johtingeainnuid mat rievddadit rievddadeaddji čáziid dihte, ja atnet máhtuideaset ja dieđuideaset čatnat oktii guovlluid maidda jogat ja eanut gusket.

Jogat ja eanut sáhttet maiddái leat sámi servodaga vuosttaldussii báikin, koloniála ásahusaid vuostá mat háliidit ávkkástallat dahje ráddjet dáid lunddolaš birrajođuid. Susanne Hætta fotográfalaš bargu ávvuda Synnøve Persena Dalende Symbol (1984) nammasaš njuohtama 1970-logu Áltárriiddu birra. Hætta dáidda muittuha geahčči mearrideaddji áiggis go báikkálaš dáiddárat ovttastedje doaimmaideaset sámi vuoigatvuođaide čadnon aktivismmain ja čalmmustahtte solidaritehta globála eamiálbmot dálkkádatdoaimmaide.

Dujiid, njuohtamiid, deaddilemiid, lásiid ja iešguđetlágán gaskaomiid bokte árvvoštallet dát iešguđetlágan sámi dáiddárat movt jogaid ja eanuid áigodagaide čadnon rievdamat hábmejit servodaga muittu ja vuosttaldanvuoimmi. Ovttas addet dát dáidagat ipmárdusa movt ovddasvástádus gaskal sápmelačča ja jogaid ja eanuid gárggiidii duháhiid jagiid ja hábmii ulbmilaš oktavuođaid eatnamii ja diđolaš digaštallamiid eamiálbmogiid sorjjasmeahttunvuođas.

Bajit njuohtan: Gerd Lorås (1952), govas ii leat namma, 2011. Olgešbealde: Jon Ole Andersen (1932-2023), Čuolddasmuorra, 1992. Petteri Laiti (1950-2025), Vuogga, 1992. Johan Rist, Lassoring, 2000. Jørn Magnus Rivojen (1954), Kjørestav til kvinne. Govva: Pablo Barrera/RiddoDuottarMuseat.

 

Loga eambboČájáhus Sámedikkis sámi oktavuođaid birra jogaide, jávrriide ja eanadahkii

 

Kuráhtor: Pablo Barrera

Davvisámegiel jorgaleaddji: Kari Utsi