{"id":15126,"date":"2026-09-04T16:42:31","date_gmt":"2026-09-04T14:42:31","guid":{"rendered":"https:\/\/rdm.no\/?page_id=15126"},"modified":"2026-09-04T16:42:31","modified_gmt":"2026-09-04T14:42:31","slug":"olgomusea-03","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/rdm.no\/se\/olgomusea-03\/","title":{"rendered":"Olgomusea 03"},"content":{"rendered":"

J\u00e1vrebainj\u00e1rgga D\u00e1llodoallu (2)<\/h2>\n

N\u00e1vet (nr.3)<\/h3>\n
\n \"\"
J\u00e1vrebainj\u00e1rgga n\u00e1vet J\u00e1vrebainj\u00e1rggas. Govva: Harald Eidheim 1952 (DigitaltMuseum\/Norsk Folkemuseum\/NF.05074-032\/\ud83c\udd6d BY-SA<\/a>)<\/figcaption>\n<\/figure>\n

 <\/p>\n

N\u00e1vet gull\u00e1 J\u00e1vrebainj\u00e1rgga d\u00e1llodollui.<\/p>\n

N\u00e1vet lei gusaid ja s\u00e1vzzaid v\u00e1r\u00e1s. N\u00e1vehis lea stuorra\u00a0duolba ge\u0111ggiiguin muvrejuvvon \u00e1ra, mii liggii n\u00e1veha ja mas vu\u0161\u0161e \u0161ibitbiepmu, liepmasa.\u00a0L\u00e1ir\u00e1 lei adnon semeantan.\u00a0Das lea belle maid hoigada gitta vai dolla j\u00e1dd\u00e1.\u00a0Ruittu bidje \u00e1rrana ala ja cahkkehedje rissedola vuoll\u00e1i. Ruitui njorrejedje \u010d\u00e1zi. Liemasruitu berre leat stuoris, birrasii 200-300 lihttera. Daid suinniid mat eai dohkken \u0161ibihiidda\u00a0fuo\u0111\u0111ariin\u00a0galggai vuo\u0161\u0161at. De roggat liepmasa \u010doaskut givnniide. Juohke gusas lea sierra gievdni, sullii 30 lihtera stuoru. Liepmasis lea unn\u00e1n \u010d\u00e1hci, eanas suohkadas.<\/p>\n

\u0160ibitbiebmun leat suoinnit, luvttat, gieddesuoinnit, niittosuoinnit ja jeahk\u00e1lat.\u00a0Lassebiebmun \u0161ibihiidda atne maidd\u00e1i rissiid. Suinniid \u0161ibihiidda l\u00e1ggejedje d\u00e1llodollui gulleva\u0161 gittiin dahje\u00a0meahccegittiin. Suinniid s\u00e1htte bidjat st\u00e1vr\u00e1n. St\u00e1vrr\u00e1 v\u00e1r\u00e1s ceggejedje muora, sullii 2 mehtera baj\u00e1beale eatnama, bidje muoraid doarr\u00e1s,\u00a0duorggastedje ja bidje suinniid dan ale.<\/p>\n

Suinniid bidjet gusaide njunevuoll\u00e1i. S\u00e1vzzaide fas suinniid bidjet l\u00e1htt\u00e1i. Go gusaid ja s\u00e1vzzaid biebm\u00e1, de \u0161ibihiidda galg\u00e1 maidd\u00e1i galbma \u010d\u00e1zi addit. N\u00e1vehis bargun lei muhkket ja r\u00e1djat gusaid vuolde, goaivut muhkiid olggos ihkkonr\u00e1igge. Ridda- ja n\u00e1vetl\u00e1hti ferte \u010dorget rissesuohpaliin ja gustet. Rittas ferte maidd\u00e1i r\u00e1hput suinniid, mat b\u00e1hcet l\u00e1htt\u00e1i, ja bidjat daid liemasruitui.<\/p>\n

Gusaid bah\u010dimii atne givnniid dahje muorraeabb\u00e1riid. Bah\u010dima ma\u014b\u014b\u00e1 fas adde suinniid.<\/p>\n

D\u00e1llodoalus eai leama\u0161 nu ollu \u0161ibihat daningo olbmuid birgenl\u00e1hk\u00e1i gulle eanadoalu lassin maidd\u00e1i ear\u00e1 eal\u00e1husat ja\u00a0fuo\u0111\u0111ariid h\u00e1hkan lei g\u00e1ibideaddji.\u00a0Suinniid, lasttaid ja jeahk\u00e1liid fertii vie\u017e\u017eat meahcis ja r\u00e1djat. Suoidni lea buorre fuo\u0111\u0111u go dat ii galbmo, ja dan lea \u00e1lki fievrridit. Jus \u0161ibihiin lea leama\u0161an unn\u00e1n biebmu guhkit \u00e1iggi, de s\u00e1htte dasto biebmat lasttaiguin ja jeahk\u00e1liiguin amaset \u0161ibihat nealgut.<\/p>\n

Eanadoalu lassin d\u00e1llodoalu olbmot meahc\u00e1stalle, bivde guoli, murjejedje, duddjojedje ja doaimmahedje lotnolas g\u00e1vppi.<\/p>\n

Verddevuohta
\n<\/strong><\/h4>\n

Verddevuohta lea leama\u0161an deh\u00e1la\u0161 s\u00e1miid birgejupm\u00e1i. D\u00e1vviriid, borramu\u0161g\u00e1lvvuid ja b\u00e1lvalusaid lonohallan gulai birgenl\u00e1hk\u00e1i. Badjes\u00e1miin ledje sihke d\u00e1lola\u010d\u010dat ja mearras\u00e1mit verdden. Geassit ledje mearras\u00e1mit verdden ja d\u00e1lvit fas d\u00e1lonat dahje johkas\u00e1mit. Verddiin ii lean goassege ru\u0111as iige b\u00e1lkk\u00e1s s\u00e1hka, muhto guovttebealat lonohallamis.<\/p>\n

Boazoverddes d\u00e1lola\u010d\u010dat fidnejedje bohccobierggu, goikebierggu, buiddiid, duljiid, sisttiid ja suonaid. Ovdala\u0161 \u00e1igge d\u00e1lonat damahalle herggiid geres- ja reahkar\u00e1idduin vuodjit. D\u00e1loniin s\u00e1htii maidd\u00e1i leat ie\u017easet bealljemearka bohccuide, muhto Norgga boazodoallol\u00e1hka 1978s v\u00e1lddiid dan vuoigatvuo\u0111a d\u00e1loniin eret. D\u00e1lonis ledje \u0161ibihat, de sis fas sin verddet fidnejedje ullu, r\u00e1nuid, ullobiktasiid ja ullol\u00e1iggiid. Lonuhang\u00e1lvun lei sihke mielki, l\u00e1kca, vuost\u00e1 ja bihkka reagaide ja gerresiidda. Mearraverddes ja d\u00e1lonis ledje maidd\u00e1i bu\u0111ehat, n\u00e1vra\u0161at ja guolit. Mearraverddes fidnii j\u00e1ffuid, guolevuoja ja guolevuoivasiid. D\u00e1lonis ledje maidd\u00e1i rievssahat ja \u010d\u00e1hcelottit. G\u00e1masuoinnit ledje maidd\u00e1i buorit lonuhallang\u00e1lvvut.<\/p>\n

Nie leat badjes\u00e1mi-, d\u00e1lola\u0161- ja mearras\u00e1miverddet leama\u0161an \u00e1vkin gu\u0111et guoibm\u00e1seaset. Verddestallan lei deh\u00e1la\u0161 \u00e1rbem\u00e1httu.<\/p>\n

Suoidner\u00e1djan ja d\u00e1loniid n\u00e1vetbarggut<\/h4>\n

1997:s S\u00e1miid Vuork\u00e1-D\u00e1vvirat dokumenterii suoidner\u00e1djama. Govain oaidn\u00e1 museabargi Osvald Guttorma guhte geaseha suinniid heasttain n\u00e1veha lusa reagain ja hehkein. Ferte bures duolbmut suinniid, vai ollu suoinnit \u010d\u00e1hket hehkkei. Go lea ollen n\u00e1vehii, de lea burgit suinniid. N\u00e1vehis lea sadji gusaide ja s\u00e1vzzaide. N\u00e1vetoasi gos s\u00e1vzzat leat goh\u010dodedje riddan.<\/p>\n

Govat gullet SVD govva\u010doakk\u00e1ldahkii.\u00a0 Govvejeaddjin lei museabargi Berit \u00c5se Johnsen. Govvadokumenta\u0161uvdna lakt\u00e1sa SVD pro\u0161ektii \u201cHehke geavaheapmi\u201d olgomuseas\u00a0 jagis 1997.<\/p>\n